Natuurlijke behoefte aan spanning

Onlangs sprak ik met een zeer gewaardeerde collega over het fenomeen spanning. Zelf zei hij er de theorie op na te houden dat iedereen in zijn leven een zekere behoefte heeft aan spanning; het gevoel dat je leeft. In mijn vorige artikel ‘Verslaafd aan angst’ kwam het onderwerp ‘adrenaline’ al aan bod, maar in dit artikel wil ik onderzoeken wat er nog meer te vinden is over dit fenomeen op het vlak van psychologie.

Bevrijdend gevoel

Zoals de juiste dingen op vreemde wijze wel vaker bij elkaar komen in mijn leven, kwam toevallig de film ‘Fight Club’ op tv. Deze film toont het ultieme voorbeeld van het gevoel van spanning waarnaar je zo kan hunkeren. De film vertelt over dissociatie en slapeloosheid, maar vooral over het verlangen om door de barrières van het dagelijks leven heen te breken en het beest in jezelf los te laten. De deelnemers van de Fight Club gaan gevechten met elkaar aan en voelen zich daardoor bevrijd.

Adrenaline in de relatie

Het verlangen naar spanning kan ook op andere manieren worden bevredigd. Niet altijd zijn de methodes even begrijpelijk. Zo zijn er vrouwen die keer op keer kiezen voor mannen die een vernietigende invloed op ze hebben, zoals mannen die hun vrouw mishandelen. Vaak worden deze vrouwen niet begrepen. Een theorie is dat deze vrouwen het gevoel hebben niet echt te ‘leven’, en dat ze (al dan niet onbewust) een saai leven vermijden door verkeerde mannen in hun leven toe te laten.

Maar ook in een liefdevolle relatie kan geweld de behoefte aan spanning bevredigen. Sadomasochisme kent talloze voorbeelden van fysieke én verbale agressie die bedoeld zijn om spanning op te zoeken en in een bepaalde ‘roes’ te geraken. De termen ‘geweld’ en ‘agressie’ zijn hier natuurlijk relatief; SM gebeurt met instemming van beide partijen en het zoeken naar een grenservaring van pijn en uitputting is in dit geval vrijwillig.

Overleven in een moderne wereld

De honger naar adrenaline kan worden teruggeleid naar een oergevoel van de mens. Het gevoel van angst wekt een primitief fight-or-flight-response op; de natuur diep in onszelf maakt ons lichaam klaar om te vechten of vluchten. Maar waarom raken we daar verslaafd aan?

De verslaving

Een adrenalinekick voelt zo goed omdat het ons het gevoel geeft dat we leven. De stoffen die onze hersenen aanmaken bij angst of bij gevaarlijke en uitputtende activiteiten (waaronder extreme sporten) zijn erg krachtig. Maar om ze op te wekken moeten we risico’s opzoeken. Het probleem is dat ons lichaam gewend raakt aan deze risico’s en het effect dat ze bewerkstelligen (de angstige ervaring wordt door het lichaam opgeslagen om er de volgende keer beter op te kunnen reageren). Daardoor hebben we steeds meer gevaar nodig om nog een dergelijk gevoel van leven te bereiken. Om dit in onszelf los te maken, moeten we voortdurend de grenzen van ons ‘kunnen’ en ‘durven’ opzoeken.

Terugblikkend op dit onderwerp, wordt het steeds lastiger om de grens aan te duiden tussen ‘normaal’  en ‘vreemd’. Want zijn het juist niet de kleine vreemdheden die ons normaal maken? In zekere zin hunkert iedereen naar spanning. Slechts de gradatie waarin dit zich uit, verschilt van mens tot mens.

Wat doe jij om spanning in je leven te brengen? Wanneer heb jij het gevoel dat je echt leeft? Laat het weten in een reactie!

Vond je dit artikel interessant? Lees dan ook eens deze artikelen:

1. Verslaafd aan angst De psychologie achter de horror Inmiddels bijna twee weken geleden,...
2. Wetenschap: Vrouwelijk brein reageert anders op horror Ook Metro besteedt aandacht aan het geliefde onderwerp ‘horror’. Er...